Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Ορισμοί όρων

 

Εδώ θα βρείτε σύντομες περιγραφές των όρων, που χρησιμοποιούνται από τους επιστήμονες, και παρατίθενται στα κείμενα του βιβλίου αυτού.

DSM (Diagnostic Statistical Manual)

Eγχειρίδιο με διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις γνωστές ασθένειες και διαταραχές.

Αμφιγονία

Τρόπος αναπαραγωγής που απαιτεί τη συνεργασία περισσοτέρων του ενός ατόμων ή κυττάρων για τη δημιουργία νέου ατόμου και προϋποθέτει τη διαφοροποίηση φύλων ή ειδικών οργάνων και κυττάρων.

Δυσπλασία

Κατάσταση κατά την οποία ένα μέρος του ανθρώπινου σώματος (συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών οργάνων) είναι παραμορφωμένο βάσει της κατά φύση ανάπτυξης.

Υποπλασία

Κατάσταση κατά την οποία ένα μέρος του ανθρώπινου σώματος (συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών οργάνων) δεν είναι άρτια ολοκληρωμένο βάσει της κατά φύση ανάπτυξης.

Επίκτητο χαρακτηριστικό ή επίκτητη διαταραχή

Χαρακτηριστικό ή διαταραχή που δεν κληρονομείται αλλά δημιουργείται ως αποτέλεσμα περιβαλλοντικών (φυσικών, κοινωνικών, πολιτιστικών) παραγόντων.

Επιπολασμός

Η συχνότητα εμφάνισης ενός φαινομένου (π.χ. διαταραχής) στο γενικό πληθυσμό. Περιγράφεται με ένα νούμερο (συνήθως ακέραιο αριθμό), που αναφέρεται σε γεννήσεις ατόμων, ή άλλο κατά δήλωση του συγγραφέα, που φέρουν το φαινόμενο σε αναλογία με τις γενήσσεις των ατόμων που δεν φέρουν το φαινόμενο.

Παράδειγμα:

Ας υποθέσουμε ότι ο επιπολασμός μίας διαταραχής αναφέρεται ως 1:456. Πρόκειται για αναλογία (διαβάζεται 1 ανά 456 ή 1 στις 456) που δείχνει ότι η διαταραχή εμφανίζεται (επιπολάζεται) κάθε μία ανά τετρακόσιες πενήντα έξι γεννήσεις στο γενικό πληθυσμό. Επομένως, σε κάθε 456 άτομα που γεννιούνται ένα θα φέρει τη διαταραχή.

Κατά φύση - παρά φύση

Το πρώτο (κατά φύση) είναι συνώνυμο του φυσιολογικού και το δεύτερο (παρά φύση) του μη φυσιολογικού.

Κινητικότητα (αδρή και λεπτή)

Η κινητική δεξιότητα για τις ανάγκες της αξιολόγησης (από εργοθεραπευτικής άποψης) χωρίζεται σε αδρή και λεπτή. Με τον όρο «αδρή» εννοούμε την κίνηση του σώματος και κυρίως των κάτω άκρων και με τον όρο «λεπτή» εννοούμε την κίνηση των άνω άκρων του σώματος και κυρίως των δακτύλων.

  • Αδρή: Η κινητικότητα που αφορά το σύνολο του σώματος και υποστηρίζεται από πολύ ευρεία διάχυση του μυϊκού τόνου. Στα μικρά παιδιά εμφανίζεται από μηνών ακόμη, προκειμένου να στηριχτούν, να μετακινηθούν, να μεταφέρουν αντικείμενα. Επιγραμματικά αδρή κινητικότητα είναι: η ισορροπία (π.χ. να περπατάμε στις μύτες - φτέρνες, να ισορροπούμε στο ένα πόδι, σε δοκό ισορροπίας), ο κινητικός συντονισμός (π.χ. πηδηματάκια επί τόπου), η επιδεξιότητα άνω - κάτω άκρων, η ικανότητα να πετάμε –πιάνουμε τη μπάλα.

  • ΛεπτήΜε τον όρο λεπτή κινητικότητα περιγράφεται ο συντονισμός των μικρών μυϊκών ομάδων στα χέρια και τα δάκτυλα. Επιγραμματικά λεπτή κινητικότητα είναι: οι γραφοκινητικές δεξιότητες (π.χ. λαβή και έλεγχος μολυβιού, αντιγραφή σχημάτων, δημιουργία σχημάτων ή γραμμάτων), οι λεπτοί χειρισμοί χεριών - δακτύλων (π.χ. βελτίωση στη δύναμη, σταθερότητα και θέση), η χρήση ψαλιδιού (π.χ. δεν κόβει σωστά), ο οπτικοκινητικός συντονισμός- οπτική αντίληψη.

Κλινική εικόνα

Κλικνική εικόνα ή κλινικά ονομάζονται τα συμπτώματα που είναι ορατά από ειδικούς που ασχολούνται με την ανάπτυξη. Συχνά για τη διαπίστωσή τους απαιτείται μία σειρά ιατρικών εξετάσεων, παρότι μερικά μπορεί να είναι "ορατά" και με το γυμνό μάτι του ειδικού.

Συγγενής διαταραχή ή οικογενές σύνδρομο

Αφορά μία συνθήκη (πάθηση, διαταραχή, σύνδρομο, κατάσταση) που είναι παρούσα κατά τη γέννηση του ατόμου.

Σύνδρομο ή συνδρομή

Ο όρος "σύνδρομο" αναφέρεται στην ιατρική, ως το σύνολο των συμπτωμάτων και των κλινικών ευρημάτων, που συνδέονται με μία κλινική οντότητα (δηλ. μία δεδομένη ασθένεια ή πάθηση).

Φαινότυπος

Το σύνολο των εμφανών εξωτερικών χαρακτηριστικών τού ατόμου που καθορίζονται από τα γονίδια, σε αντίθεση με το γονότυπο που αντιστοιχεί στα χαρακτηριστικά που καθορίζονται από τα γονίδια αλλά δεν εκδηλώνονται εμφανώς στο άτομο.

Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή

Διαταραχή που σχετίζεται με το φύλο του γονέα που τη μεταφέρει και του παιδιού που την εμφανίζει. Για παράδειγμα, το σύνδομο Fragile X μεταφέρεται σχεδόν αποκλειστικά από μητέρα προς υιό.

Χρωμοσώματα

Κάθε κύτταρο στο σώμα μας υπό φυσιολογικές συνθήκες κουβαλά 46 χρωμοσώματα, σε ζευγάρια αριθμημένα από το 1 έως το 23, το έκαστο του ζευγαριού είναι κληρονομητέο από τη μητέρα και τον πατέρα κάθε ατόμου. Τα χρωμοσώματα περιέχουν γονίδα, δηλ. τον ένα και μοναδικό παράγοντα κληρονομικότητας που καθορίζει το γενετικό κώδικα. 

Συμπεριφορά χρωμοσωμάτων: Αποτύπωση, διαγραφή, δισωμία, εκτόπιση. 

ΑποτύπωσηΗ διαδικασία με την οποία κληρονομούνται τα χαρακτηριστικά των γονέων στα χρωμοσώματα του παιδιού.

ΔιαγραφήΈνα μικρό κομμάτι (γενετικού) υλικού που λείπει από ένα χρωμόσωμα.

ΔισωμίαΚαι τα δύο χρωμοσώματα ενός ζευγαριού κληρονομούνται από έναν γονεά, παρά φύση. 

ΕκτόπισηΑνταλλαγή υλικού αναμεταξύ πολλών ή εντός των ίδιων των χρωμοσωμάτων.