Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Tomatis (Τοματίς)

 

Το Tomatis είναι ένα σύστημα που δημιουργήθηκε τη δεκαε­τία του 1950 από τον Alfred Tomatis (1920-2001) ένα Γάλλο ωτορινολαρρυγγολόγο και το οποίο ορίζεται ως Παιδαγωγι­κή της Ακρόασης.
      Μετάφραση για το NOESI.gr:
Ιωάννα ΑγγέλουEιδική παιδαγωγόςΕυλαμπία ΑγγέλουYπευθ. Οργάνωσης και ΔιοίκησηςΤο παιδαγωγικό ή θεραπευτικό εργαλείο της Με­θόδου Tomatis ονομάζεται «Ηλεκτρονικό Αυτί». Το «Ηλεκτρονικό Αυτί» είναι ένα σύστημα που αξιο­ποιεί και ενεργοποιεί ξανά τις στρατηγικές που εμπλέκονται στην αντιληπτική οργάνω­ση και στη διαχείριση του ηχητικού περιβάλλοντος το οποίο ο εγκέφαλος είναι ικανός φυσιολογικά να χρησιμο­ποιεί όταν η ακοή δεν είναι διαταραγμένη. Η ακοή είναι διαταραγμένη όταν υπάρχει δυσλει­τουργία των δύο μυών που εντοπίζονται στο μέσο αυ­τί, ο ρόλος των οποίων είναι να επιτρέπουν την ακρι­βή και αρμονική ερμη­νεία των ακουστικών πληροφο­ριών στο έσω αυτί και από εκεί στον εγκέφαλο. Σε αυτήν την περίπτωση, ο εγκέφαλος θέτει σε λειτουρ­γία ένα σύστημα προστασίας, ενεργο­ποιώντας μηχα­νισμούς που εμποδίζουν την ακοή. Έτσι, ο ρόλος του «Ηλεκτρονικού Αυτιού» είναι ακριβώς να αποκαταστήσει/ επανορθώσει αυτούς τους δύο ακουστι­κούς μυς ώστε να λειτουργούν πλή­ρως, έτσι ώστε να απομα­κρυνθούν οι μηχανι­σμοί πα­ρεμπόδισης και να επανενεργο­ποιηθεί η πλήρης ακουστική ικανότητα/ δυνατότητα.

Ιστορία

Στα τέλη του 1940, όταν ο Tomatis εξέταζε εργάτες που υπέφεραν από επαγγελματική κώφωση (που εί­χαν χάσει την ακοή τους λόγω της επαγγελματικής τους ενασχόλησης), πα­ρατήρησε ότι οι μεταβολές στα αυτιά τους συνοδεύονταν πάντα από φωνητική ανεπάρκεια (φωνητικά ελλείμματα). Επίση, τον ίδιο καιρό, απασχολούνταν ως σύμβουλος για τρα­γουδιστές που υπέφεραν από προβλήματα στη φω­νή τους. Όταν έκανε ακουόγραμμα σε αυτούς τους τραγου­διστές, πα­ρατήρησε ότι οι τελευταίοι είχαν ακρι­βώς το ίδιο ακουομε­τρικό προφίλ με τους βιομηχα­νικούς ερ­γάτες, και έτσι σύ­ντομα κατάφερε να υπο­γραμμίσει τη βασική σχέση σύμφω­να με την οποία ένα υποκεί­μενο μπορεί να αναπαράγει φω­νητικά μόνο ό,τι ακούει με ακρίβεια και ορθότητα. Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις πρώτες ανακαλύ­ψεις, ο Tomatis δημιούργησε μια θεραπευ­τική συσκευή που επέτρεπε τη μόνιμη και πλήρη αποκατάσταση των φωνητι­κών προσόντων ενός τραγουδιστή με ανε­πάρκεια. Αυτή η θεραπευτική συσκευή ονομάστηκε «Ηλεκτρονικό Αυτί». Το «Ηλεκτρονικό Αυτί» ήταν το ξεκίνημα για την καθιέρωση τριών θεμελιωδών αρχών, που ονο­μάστηκαν «Νόμοι του Tomatis»:
  • Ο λάρυγγας μπορεί να παράγει μόνο τις αρμο­νίες που το αυτί ακούει (η φωνή περιλαμβάνει μόνο αυ­τά που ακούει το αυτί).
  • Αν σε ένα αυτί με βλάβη, αποκαταστήσουμε την ικανότητα της σωστής ακρόασης των χα­μένων ή των αλλοιωμένων συχνοτήτων, τότε αυτές οι συ­χνότητες θα αποκατασταθούν άμε­σα και ασυνείδη­τα και στη φωνητική εκπομπή.
  • Αν συνεχιστεί για συγκεκριμένο χρονικό διάστη­μα, η διέγερση με το «Ηλεκτρονικό Αυ­τί» τροπο­ποιεί οριστικά την ακοή του υποκει­μένου και επομένως και τη φώνησή του (Νόμος του κα­τάλοιπου).
Η εφαρμογή αυτών των τριών νόμων στο «Ηλε­κτρονικό Αυ­τί» ονομάστηκε "The Tomatis Effect" (Η επίδραση Tomatis). Στη συνέχεια, η έρευνα του Tomatis τον οδήγησε να ενδια­φερθεί για την εκμάθηση ξένων γλωσσών και κατέδειξε ότι στη γλωσσική ανάλυση κάθε γλώσσα χαρακτηρίζεται από μια συγκεκριμένη ζώνη συχνοτή­των, που ονομάζεται “Pass band”. Στη συνέχεια, στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο To­matis άρχισε να διερωτάται για τη σχέση ανάμε­σα στο αυτί και τις αναγνωστικές ικανότητες. Τα επόμε­να χρόνια άρχισε να χρη­σιμοποιεί την τεχνι­κή του για να βοηθήσει παιδια που πα­ρουσίαζαν αναγνωστικές δυσκολίες. Στις αρχές του 1960 άρχισε να τον απασχολεί ένα άλ­λο ερώτημα: η πιθανή επίδραση του ήχου στα αν­θρώπινα όντα πριν τη γέννηση. Ήταν η εποχή, που χαρακτηριζόταν από το ερώτη­μα για την ενδομήτρια εμπειρία, όταν η μέθοδος Tomatis μετατόπισε το ενδιαφέρον της από την ακουστική φωνολογία (όπου το ενδιαφέρον εστιάζεται στη σχέση αυτί/φωνή) στην «ακου­στική ψυχολογική φω­νολογία». Ο Tomatis άρχισε να εφαρμόζει μια θεραπεία ήχου που βα­σιζόταν σε φιλτραρισμένους ήχους, οι οποί­οι σύμφωνα με τον Tomatis αναπαράγουν τις συν­θήκες ζωής μέσα στη μή­τρα και επιτρέπουν στο άτομο που δυσκολεύεται σε επίπε­δο σχέσεων και επικοινωνίας, να αναβιώσει συναισθήματα και αναμνήσεις των πρώτων σταδίων της ανάπτυξής του κα­τά τη διάρκεια των ενδομήτριων εμπειριών του. Ο Tomatis ανέπτυξε λεπτομερώς μια πλήρη ηχητι­κή διαδρο­μή, της οποίας ο ρόλος ήταν να επι­στρέψει ένα άτομο, με έναν ελεγχόμενο και μη βί­αιο τρόπο στις ακουστικές συνθή­κες της ενδομή­τριας εμπειρίας του,και μετά, μέσω της ηχητι­κής αυτής διαδρομής, να αναγεννηθεί πραγματικά ψυχολογικ­ά, γεγονός που ονόμασε «ηχητική γέννηση». Αυτή η ηχητική διαδρομή καθορίζει προοδευτικά τον τρόπο του ατόμου να ακούει, να μιλάει και να δια­βάζει. Ωστόσο ενδέχεται να συμβούν ατυχήματα κατά τη διαδρο­μή, τα οποία συνεπάγονται διαταραχές οι οποί­ες γίνονται ορατές σε κάποιο από τα στάδια ή σε πολ­λά στάδια την ίδια στιγμή. Η θεραπευτική μέθοδος που προτάθηκε από τον To­matis συ­νίσταται, συνεπώς, στο να ακολουθήσει το άτομο που βιώνει δυσκολίες στην επικοινωνία, ένα ιδανικό ηχητικό μο­νοπάτι από το οποίο για κάποιους λόγους, παρέκκλινε/ απο­μακρύνθηκε. Διαδικασία: Κάθε άτομο που έρχεται σε ένα Κέντρο Tomatis στην πρώτη επίσκεψη, υποβάλλεται αρχικά σε μια ακουστικο-ψυχο-φω­νολογική αξιολόγηση (APPA, διάρκειας περίπου 90 λεπτών). Αυτή η αξιολόγηση (APPA) γίνεται με ένα σύμ­βουλο και λαμβάνει χώρα σε τρεις φάσεις: Αρχικά παίρνεται το ιστορικό του υποκειμένου. Σε αυτήν την πρώτη φάση, ο σκοπός είναι να προσδιο­ριστούν οι λόγοι που οδήγησαν το υπο­κείμενο να συμβουλευτεί ένα Tomatis Κέντρο, αλ­λά και να γί­νουν κατανοητά τα κίνη­τρα του υπο­κειμένου (ή της οικογένειάς του αν πρόκειται για παιδί), μια απα­ραίτητη κατάστα­ση πριν αρχίσει οποιαδήποτε δια­δικασία. Στη συνέχεια, πραγματοποιείται μια σειρά από δο­κιμασίες (τεστ για την ακουστική πλευρίω­ση, την ακοή κλπ). Στο τέλος σε μια ενδελεχή συνεδρία, ο σύμ­βουλος παρουσιάζει τις διεστρεβλώσεις στην ακοή οι οποί­ες φανερώθηκαν από τις δοκιμα­σίες και ορί­ζει τα μέσα της δράσης που μπορεί να παρέχει η μέθοδος Tomatis για να αποκατα­σταθούν οι δια­ταραχές και οι δυσκολίες που εντοπίστηκαν. Μετά από αυτήν την αξιολόγηση, είναι πιθανό να αρ­χίσει μια διαδικασία με τη Μέθοδο Tomatis, με τη μορφή εντατι­κών ακουστικών συνεδριών. Σαν γενι­κός κανόνας συνίσταται μια συχνότητα 4-6 δίω­ρων συνεδριών την εβδομάδα. Κάθε περίοδος ακουστικών συνεδριών ακολουθείται από μια παύ­ση αρκετών εβδομάδων, που είναι αναγκαία για την προο­δευτική ανάπτυξη των ακουστικών μηχα­νισμών και την εν­σωμάτωσή τους. Ο αριθμός των περιόδων της ακουστικής παρέμβα­σης κα­θώς και η διάρκειά τους εξαρτάται από τη φύση του προ­βλήματος που πρέπει να αντιμετωπι­στεί. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας οι δοκιμασί­ες και οι συμβουλευτικές συνεδρίες λαμβάνουν χώρα σε τακτά δια­στήματα, με σκοπό την καταγρα­φή και την αξιολόγηση της προόδου που γίνεται, καθώς και της δουλειάς που απομένει να γίνει. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, προκειμένου να αποκατα­σταθεί η επιθυμία του υποκειμένου να ακούσει, ίσως είναι αναγκαία μια εγγραφή της φω­νής της μη­τέρας του. Η ηχο­γραφημένη φωνή θα επεξεργαστεί σε ένα εργαστήριο με σκοπό να κα­ταγραφεί σε ακουστικές συνθήκες παρόμοιες με εκείνες που επι­κρατούν στο ενδομήτριο περιβάλ­λον.